استان سیستان و بلوچستان با وسعتی حدود ‪ ۱۸۷هزار و ‪ ۵۰۰كیلومترمربع، یك هزار و ‪ ۲۹۰كیلومتر مرز زمینی با كشورهای افغانستان و پاكستان و ‪۳۱۰ كیلومتر مرز آبی در كناره دریای عمان، در جنوب شرق سرزمین پهناور ایران اسلامی قرار دارد.

این دیار نخل، گز و آفتاب با بیش از دو میلیون نفر جمعیت ‪ ۱۱/۴۰درصد از مساحت و ‪ ۲/۸۷درصد جمعیت كشور را به خود اختصاص داده است.

این سرزمین آفتابی كه پهناش از دریاچه هامون تا پهن دشت نیلگون دریای عمان گسترانیده شده دیار راست قامتان تاریخ، ریگ‌های تفتیده و انوار سوزان و طلایی خورشید است.

اینجاست كه مردان، مرزبان و پاسدار سرزمین اسلامی و زنان دستان ظریفشان را به رنج كار و هنرهای دستی فرسوده‌اند، مردمانی آرام و صبور اما سربلند و استوار نقش استقامت و شجاعت را بر خاك پر مهر ایران اسلامی حك می‌كنند.

نخل ها، مرزها، خانه ها، كپرها، روستا و شهرهای این سرزمین پهناور هنوز شعاع اندیشه هر بیننده‌ای را به سوی محرومیت سوق می‌دهد.

این استان از نظر تقسیمات كشوری دارای هشت شهرستان، ‪ ۳۱شهر، ‪ ۳۶بخش، ‪ ۹۸دهستان و هشت هزار و ‪ ۱۱۶آبادی است و با جمعیتی بالغ بر دو میلیون نفر یكی از پهناورترین و كم تراكم‌ترین استان‌های كشور است.

سیستان و بلوچستان از دو منطقه متفاوت تشكیل شده، سیستان در شمال، حوزه مسطحی با جلگه‌هایی كه حاصل آبرفت‌های رود هیرمنداست و در پست‌ترین نقطه آن هامون صابری بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین ایران قرار دارد.

بلوچستان نیز در جنوب، منطقه‌ای وسیع و نسبتا كوهستانی با رودخانه‌های فصلی و دائمی زیاد قرار دارد.

شهرستان زاهدان به عنوان مركز استان سیستان و بلوچستان و كانون اداری، سیاسی و خدماتی استان، مهم‌ترین كانون جمعیتی‌استان است و سایر شهرهای آن عبارتند از زابل، ایرانشهر، سراوان، خاش، چابهار، نیكشهر و سرباز.

براساس آمار بیش از یك‌میلیون جمعیت این استان در شهرها و یك میلیون در روستاها و یا به صورت عشایری سكونت دارند.

سیستان و بلوچستان این سرزمین آفتابی مجموعه‌ای از یادمان‌های تاریخی مادی و معنوی این مرز و بوم را از دورترین دوران تاریخ تاكنون در سینه سوخته خود حفظ كرده است.

"شهرسوخته" با قدمت پنج هزارساله، "كوه‌خواجه" مجموعه‌ای بی‌نظیرو معماری خشتی به جای مانده از دوره پارت‌ها، یكی از مهمترین آثار دوره‌های اشكانی، ساسانی و اسلامی، "گورستان اسپیدژ" یكی از مهمترین كانون‌های و مراكز استقرار متعلق به دوران پیش از تاریخ و هزاره‌های چهارم و سوم قبل از میلاد و "دهانه غلامان" تنها معماری خشتی و گلی به جای مانده از امپراتوری هخامنشی كه چون فرشی اصیل و قدیمی بر پهنه تفتیده این دیار نخل و آفتاب گسترانیده شده است.

جدای از یادمان‌های تاریخی این استان به لحاظ اقلیم‌های متفاوت، دارای مناظر طبیعی خاص‌از جمله: سواحل زیبای دریای عمان، منطقه‌آزاد چابهار، پوشش گیاهی جنگل حرا، نخلستان‌های چشم نواز و آتشفشان نیمه فعال تفتان است كه در حصار محرومیتی شگرف آرام و خاموش از دیده‌ها پنهان مانده اند.

سوزندوزی، ملیله‌دوزی، سكه‌و آینه‌دوزی، سفالگری، زرگری و نقره‌سازی، گلیم بافی و توتن‌سازی از جمله هنرهای دستی زنان و مردان این دیار كویری است.

در نگاهی به ساختارها و تاسیسات زیربنای سیستان و بلوچستان، راه‌های این استان به دلیل وسعت زیاد و اقلیم خاص، فاصله مراكز شهری و طول محورهای مواصلاتی آن زیاد است.

براساس آمار سال ‪ ۱۳۸۱از مجموع ‪ ۱۶هزار و ‪ ۳۸۷كیلومتر راه‌های ارتباطی استان، ‪ ۳۳كیلومتر بزرگراه، یكهزار و ‪ ۷۶۲كیلومتر راه اصلی، ‪ ۱۰هزار و ‪ ۳۶۴كیلومتر راه روستایی و چهار هزار و ‪ ۲۲۸كیلومتر از نوع سایر راه ها می باشد كه نسبت راه‌های آسفالت كشور به كل راه‌های كشور ‪ ۸۳درصد است كه این رقم برای استان ‪ ۶۴درصد می‌باشد.

بزرگترین پروژه راهسازی استان جاده‌ای به طول حدود ‪ ۹۵۹كیلومتراز منطقه آزاد تجاری صنعتی بندرچابهار تا بازارچه مرزی میلك زابل در حال احداث می باشد كه با پایان یافتن این‌پروژه، فصلی نو در ترانزیت كالا از بنادر منطقه چابهار به كشور پاكستان و افغانستان ایجاد خواهد شد.

شبكه راه‌آهن استان سیستان و بلوچستان در سال ‪ ۱۲۹۷و بااهداف نظامی توسط انگلیسی‌ها از كویته پاكستان به زاهدان كشیده شد و در زمان حاضر سالیانه بیش از ‪ ۱۱۶هزار تن كالا را صادر و وارد می‌كند كه از جمله كالاهای وارداتی برنج، چتایی، كتاب، زردچوبه و توپ ورزشی و از جمله كالاهای صادراتی گوگرد، قیر، فورفورال، پارافین، گریس، نخود و عناب را می‌توان نام برد.

پروژه راه آهن كرمان زاهدان نیز كه از سال ‪ ۱۳۷۲آغاز شده و قرار است تا سال ‪ ۵۴۸/۵ ،۱۳۸۶كیلومتر خطوط راه‌آهن برای اجرای این پروژه كشیده شود كه به علت كمبود اعتبارات و مشكلات دیگری از جمله شرایط آب و هوایی و مسایل امنیتی تكمیل این پروژه نیازمند اعتبارات ادامه طرح است.

این استان با دارابودن نیروگاه‌های گازی زاهدان و چابهار، نیروگاه بخار ایرانشهر و نیروگاههای دیزلی پراكنده در شهرهای دیگر ظرفیت تولید ‪۵۱۰ مگاوات برق را دارد.

سیستان‌وبلوچستان كمبود نیروی برق‌خود را توسط خطوط ‪ ۲۳۰كیلوولت ایرانشهر به كهنوج و زاهدان بم از شبكه سراسری در كشور تامین می‌كند.

این استان ‪ ۲۵مگاوات برق به كشور همسایه پاكستان نیز صادر می‌كند.

این استان پهناور دارای شش فرودگاه‌است كه از این تعداد چهارفرودگاه به صورت عملیاتی فعالند و در زمان حاضر فرودگاه‌های استان توان حمل سالیانه بیش از ‪ ۴۷۰هزار نفر مسافر و پنج هزار و ‪ ۵۰۰تن بار را در داخل و خارج كشور دارد.

سرزمین كویری سیستان و بلوچستان بر روی كمربند فلزایی و معدن جهان كه از یوگسلاوی تا پاكستان كشیده شده قرار دارد در زمان حاضر ‪ ۷۲معدن در این استان شناسایی شده است كه از این تعداد ‪ ۴۴معدن‌آماده واگذاری، ‪ ۲۴معدن فعال و در حال بهره‌برداری و چهار معدن در شرف صدور پروانه بهره‌برداری است.

اندیس‌های (نشانه) مهمی از وجود ذخایر معدنی فلزی، غیرفلزی و مصالح ساختمانی از جمله، طلا، آنتیموان، مس، آهن، منگنز، سلیس، كرومیت، منیزیت، مرمریت، تالك، كائولن، گرانیت، گچ‌خاكی و مرمر در این استان بدست آمده كه نیازمند انجام بررسی از سوی كارشناسان و اجرای برنامه‌های اكتشافی است.

معادن این استان باظرفیت‌های بالای خود قادرند علاوه بر ایجاد اشتغال به یكی از اركان مهم جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی تبدیل شده و در نتیجه به مهمترین عامل توسعه استان تبدیل شوند.

شرایط مختلف اقلیمی در استان باعث ایجاد شرایط مختلف آب و هوایی در سطح استان شد به گونه‌ای كه تقریبا تمامی انواع محصولات باغی و زراعی سردسیری و گرمسیری در سیستان و بلوچستان قابل كشت است.

خرما از مهمترین محصولات این سرزمین آفتابی است و پاپایا، موز و انبه سطح وسیعی از تولیدات كشاورزی منطقه را به خود اختصاص داده است.

همچنین وجود نژادهای مهم‌دامی نظیر گاو سیستان، گاو دشتیاری و گوسفند بلوچی در این استان می‌تواند زمینه خوبی برای سرمایه‌گذاری‌در صنعت دامداری و گشتارگاه صنعتی در استان باشد.

پهنه وسیع دریای عمان و آبهای آزاد با تنوع زیاد انواع ماهیان موقعیت بسیار خوب و منحصر به فردی را برای سرمایه‌گذاری بخش صید و صیادی و صنایع تولیدی، فرآوری، بسته بندی و صادرات انواع آبزیان دارد.

این استان با دارابودن ‪ ۲۴دانشگاه و دانشكده مستقل در رشته‌های پزشكی، انسانی، هنر و فنی و مهندسی در فضاهای آموزشی و پژوهشی و كمك آموزشی، سالانه تعداد زیادی دانشجو را در مقاطع مختلف كاردانی، كارشناسی، كارشناسی ارشد و دكترای رشته‌های مختلف آموزش می‌دهد.

این در حالی است كه اكنون در مراكز آموزش عالی این استان بیش از ‪۴۰ هزار دانشجو مشغول تحصیل هستند.

سیستان و بلوچستان تنها استان دارای مرز ریلی، جاده‌ای، هوایی و دریایی كشور است كه با تمام موقعیت‌ها و توانمندی‌های مناسب و منحصر به فرد این استان به علت بعضی محدودیت‌ها و كاستی‌ها نتوانسته به جایگاه واقعی خود برسد و در برخی شاخص‌ها فاصله زیادی با میانگین كشوری دارد.

به گفته دكتر حسین علی شهریاری نماینده مردم زاهدان در مجلس شورای اسلامی سیستان وبلوچستان در اكثر شاخصه‌های توسعه رتبه‌های آخر و یا به تعبیری دیگر رتبه‌های اول، دوم و یا سوم را از آخر داراست.

این استان كویری دارای محرومیت‌های زیادی از گذشته تاكنون بوده است دوری از مركزو محورهای اصلی توسعه كشور، پراكندگی و تراكم اندك، محور و گذرگاه بین‌المللی ورود موادمخدر و مشكلات امنیتی جانبی آن از جمله این مشكلات است.

مشكلات اقلیمی و آب و هوایی همچون كمبود آب و نزولات آسمانی، گرمای شدید برخی مراكز زیست، هزینه‌های بالای تولید، آهنگ كند پیشرفت صنعتی و كمبود سرمایه‌گذاری، عدم ارتباط با بازارهای ملی‌و جهانی‌و كمبود فرهنگ كارفرمایی، درصد بالای بی‌سوادی، بالابودن ضریب تكفل نسبت به شاخص‌های ملی، كثرت پروژه های زیربنایی نیمه تمام، افزایش درصد بیكاری، ناكافی و گران بودن استفاده از شبكه هوایی، استفاده نشدن بهینه از همجواری با دو كشور افغانستان و پاكستان و عدم استفاده كامل از قابلیت‌های ترانزیتی و تجاری استان، تجارت غیررسمی و محرومیت‌هایی كه متعاقب خشكسالی‌های پی در پی سال‌های اخیر گریبانگیر مردم این دیار شده است، گوشه دیگری از مشكلات مردم صبور سیستان و بلوچستان است.

به گفته برخی كارشناسان این استان با اجرای طرحهای زیر بنایی شامل احداث و اتمام طرح راه آهن كرمان زاهدان، راه ترانزیتی چابهار زاهدان زابل، گاز رسانی و احداث خط لوله انتقال موادسوختی از كرمان به زاهدان، سرمایه‌گذاری در بخش‌های صنعت و معدن، توسعه بندرچابهار و بهره برداری بهینه از منابع خدادادی دریای عمان و موقعیت‌های مناسب مرزی با توسعه و تقویت بازارچه‌های مرزی و رونق فعالیت‌های بازرگانی، تجاری و كشاورزی و استفاده بهینه از دهها و بلكه صدها استعداد و ظرفیت بالقوه بویژه نیروی انسانی، می‌تواند به یكی از استانهای برخوردار و حتی قطب اقتصادی منطقه جنوب شرق كشور تبدیل شود.

http://www.irna.ir/fa/news/view/menu-155/8409203721143656.htm

()ارسال نظر